Eczane kâr marjı 2026: ilaçta ve ilaç dışı üründe kâr nasıl hesaplanır?

Eczane kâr marjı, satıştan kalan brüt kârın satış tutarına oranıdır. İlaçta bu kârın üst sınırını mevzuat çizer: 2026'da yürürlükteki fiyatlandırma kararına göre eczacı kârı, firma satış fiyatının ilk dilimi için %28, ikinci dilimi için %18, kalan kısmı için %13'tür. Dermokozmetik, gıda takviyesi ve diğer ilaç dışı ürünlerde resmi bir kâr baremi yoktur; marjı alış koşullarınız ve belirlediğiniz satış fiyatı belirler.

Bu yüzden tek bir "eczane kâr oranı"ndan söz etmek yanıltıcıdır. Gerçek tablo; ilaç ile ilaç dışı ürünün satış içindeki payına, SGK'ya uygulanan eczacı indirimine, depodan alınan iskonto ve mal fazlasına, miat kaybına ve elbette kira, personel gibi giderlere göre eczaneden eczaneye değişir. Aşağıda her kalemi hesap mantığıyla birlikte ele alıyoruz.

Eczane kâr marjı nedir, kâr oranından farkı ne?

Günlük dilde aynı anlamda kullanılsa da iki ayrı oran vardır ve karıştırıldığında hesaplar tutmaz:

• Kâr/alış (maliyet üzerine kâr): Kâr tutarının alış fiyatına oranıdır. Bakanlığın ilaç kâr tablosundaki oranlar bu esasa göredir.
• Kâr/satış (kâr marjı): Kâr tutarının satış fiyatına oranıdır. Depo ekranlarında ve faturalarda görülen oranlar çoğunlukla bu esasa göre hesaplanır.

Örneğin %28'lik kâr/alış oranı, kâr/satış olarak %21,88'e karşılık gelir (28 / 128). İkisi de doğrudur; fark yalnızca paydadan gelir. Eczane yönetiminde "marj" denince genellikle kâr/satış kastedilir, bu yazıda da öyle kullanıyoruz.

Bir ayrım daha gerekir. Brüt kâr marjı, satışlardan satılan malın maliyeti düşüldükten sonra kalan tutarın satışa oranıdır. Net kâr oranı ise brüt kârdan kira, personel, enerji, yazılım ve finansman gibi tüm işletme giderleri de düşüldükten sonra kalan tutarın satışa oranıdır. "Ciro kâr oranı" diye sorulan da çoğu zaman budur: toplam cironun yüzde kaçının eczaneye kaldığı.

İlaçta eczacı kârı 2026'da ne kadar?

Beşerî tıbbi ürünlerde depocu ve eczacı kâr oranları, 12 Mart 2026 tarihli ve 33194 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 11031 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren Beşerî Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Karar'ın 6. maddesinde yer alır. Oranlar firma satış fiyatının dilimlerine göre belirlenir. Kararın geçici maddesi uyarınca 1 Nisan 2026'dan itibaren uygulanan barem tutarları şöyledir:

• Firma satış fiyatının 440,65 TL'ye kadar olan kısmı için: depocu kârı %8, eczacı kârı %28.
• 440,65 TL ile 882,66 TL arasında kalan kısmı için: depocu kârı %6, eczacı kârı %18.
• 882,66 TL'nin üstünde kalan kısmı için: depocu kârı %3, eczacı kârı %13.

Kararın ilk metninde bu eşikler 406,76 TL ve 814,77 TL idi. 29 Ağustos 2026 tarihli ve 33355 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan uygulama tebliğine göre barem tutarları dönemsel avro değerindeki artış oranında yükseltilir; yani rakamlar sabit değildir. İlaç fiyat listesi TİTCK tarafından her hafta cuma günü ilan edilir ve izleyen ilk salı günü geçerli olur.

Tablodaki "kısmı için" ifadesi önemlidir: oran ilacın tamamına değil, fiyatın o dilime düşen kısmına uygulanır. Düşük fiyatlı bir ilaçta eczacı kârı tam %28 iken, fiyat yükseldikçe kutu başına ortalama oran %28'in altına iner ve çok yüksek fiyatlı ilaçlarda %13'e yaklaşır. Kutu başına TL olarak kâr artar, ama oran düşer.

Bazı ürünler bu genel tablonun dışında kalabilir. Karar; reçetesiz ilaçlar, kan ürünleri ve özel tıbbi amaçlı gıdalar gibi grupların ayrıca fiyatlandırılabileceğini, alternatif geri ödeme modeliyle alınan ilaçlarda ise fiyat ve kâr oranlarının farklılaştırılabileceğini öngörür.

SGK reçetesinde eczacı kârı neden daha düşük kalır?

Resmî kâr oranı, eczanenin eline geçen kârla aynı değildir. SGK reçetelerinde iki kalem araya girer. Birincisi kamu kurum iskontosudur (KKİ): Sağlık Uygulama Tebliği'nin 4.4.1 maddesinde düzenlenen ve ilaç firmalarının uyguladığı bu indirim, kurumun ödeyeceği fiyatı düşürür. TEB'in 2026'da da duyurduğu gibi bazı firmaların bu iskontoyu eksik uyguladığı durumlar olabiliyor; eczane açısından kayba yol açabildiği için oda ve TEB duyurularını takip etmek gerekir.

İkincisi eczacı indirimidir. SGK ile TEB arasındaki protokolün 2026/1 sayılı ek protokolüne göre (01.10.2025'ten geçerli) eczane, bir önceki yılın KDV hariç satış hasılatına göre SGK'ya %0 ile %2,25 arasında indirim yapar: hasılatı 7.399.182 TL'ye kadar olan eczanede %0, 18.497.951 TL'nin üzerinde olanda %2,25. Protokole göre bu indirim, imalatçı indirimi yapılıp depocu ve eczacı kârları uygulandıktan sonra ulaşılan fiyattan düşülür. Buna karşılık her reçete için ciro kademesine göre 11,65 TL ile 29,85 TL arasında hizmet bedeli ödenir.

Dermokozmetik ve takviyede kâr marjı nasıl belirlenir?

Fiyatlandırma kararı beşerî tıbbi ürünleri kapsar. Dermokozmetik, gıda takviyesi, anne-bebek ve kişisel bakım ürünlerinde depocu ve eczacı için resmi bir kâr tablosu yoktur. Üretici ya da distribütör genellikle bir tavsiye satış fiyatı yayımlar. Rekabet mevzuatına göre (2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği, madde 4) sağlayıcı tavsiye ya da azami fiyat gösterebilir, ancak bu fiyat baskı veya teşvikle sabit ya da asgari fiyata dönüştürülemez.

Bu serbestlik iki yönlü çalışır. Bir yandan marj sizin elinizdedir: iyi alış koşulu ve doğru fiyatla ilaçtaki %21,88'lik kâr/satış oranının üzerine çıkmak mümkündür. Öte yandan riski de siz taşırsınız. İlaçta firmanın isteğe bağlı fiyat düşüşlerinde eczane stok zararının nasıl karşılanacağı mevzuatta düzenlenmiştir; ilaç dışı üründe böyle bir düzenleme yoktur, koşullar tedarikçiyle yaptığınız anlaşmaya bağlıdır ve miadı geçen kutu tamamen kayıptır.

Hesaplarda KDV'yi dışarıda tutun. İlaç, KDV oranlarına ilişkin kararın (II) sayılı listesinde yer alır ve Temmuz 2023'ten bu yana %10 KDV'ye tabidir; ilaç dışı ürünlerde oran ürün grubuna göre değişir. Marjı her zaman KDV hariç alış ve KDV hariç satış üzerinden hesaplamak, farklı oranlı ürünleri karşılaştırılabilir kılar.

Eczane kâr marjı nasıl hesaplanır? Örnek hesap

Aşağıdaki rakamlar varsayımsaldır ve yalnızca hesap mantığını göstermek içindir. Bir dermokozmetik üründen 10+2 mal fazlasıyla 12 kutu aldığınızı düşünelim:

• Kutu başı KDV hariç alış fiyatı 400 TL; 10 kutu için 4.000 TL ödenir, 12 kutu gelir. Gerçek birim maliyet 4.000 / 12 = 333,33 TL.
• KDV hariç satış fiyatı 550 TL. Kutu başı brüt kâr 550 - 333,33 = 216,67 TL.
• Kâr/satış (marj): 216,67 / 550 = %39,4. Kâr/alış: 216,67 / 333,33 = %65.

Şimdi aynı alımın iki kutusunun satılamadan miadının dolduğunu varsayalım. 10 kutudan 5.500 TL satış yapılır, maliyet yine 4.000 TL'dir; brüt kâr 1.500 TL'ye, marj %27,3'e düşer. Mal fazlasıyla kazanılan avantajın neredeyse tamamı iki kutuyla geri gider.

Aynı iki kutuyu miadı dolmadan bir meslektaşa KDV hariç kutu başı 360 TL'den sattığınızı düşünün. Livadermo'daki varsayılan %7,5 satış komisyonu düşüldüğünde iki kutudan 666 TL net kalır; toplam brüt kâr 1.500 TL yerine 2.166 TL olur. Rakamlar ürüne göre değişir ama ders aynıdır: ilaç dışı üründe marjı belirleyen yalnızca satış fiyatı değil, son kutunun akıbetidir.

Eczane net kâr oranı nasıl bulunur?

Brüt kâr, eczanenin kazandığı değil, giderleri karşılayacak tutardır. Net kâr oranı için şu sırayla ilerleyin:

• Net satışı bulun: dönem cirosundan KDV'yi, iadeleri ve SGK'ya yapılan eczacı indirimini düşün.
• Satılan malın maliyetini bulun: dönem başı stok, artı dönem içi alışlar, eksi dönem sonu stok. İskonto ve mal fazlası alış tutarını zaten düşürdüğü için ayrıca eklenmez.
• Brüt kârı ve brüt marjı hesaplayın: net satıştan satılan malın maliyetini çıkarın, sonucu net satışa bölün.
• Giderleri düşün: kira, personel ve primleri, enerji, otomasyon ve yazılım, kargo, banka ve finansman giderleri.
• Net kârı net satışa bölün. Bu oran, "ciro kâr oranı" sorusunun asıl cevabıdır.

Hesabı ilaç ve ilaç dışı için ayrı yapmak çok şey anlatır. İlaç cirosu yüksek ama marjı resmi baremle sınırlı bir kalemdir; ilaç dışı ürünün cirodaki payı düşük olsa bile brüt kâra katkısı payından büyük olabilir. Toplam marj, iki grubun cirodaki ağırlığına göre oluşan bir ortalamadır; ürün karması değiştikçe o da değişir.

Kâr marjını korumak için nelere bakılmalı?

• Alış koşulunu tek rakama indirin: liste fiyatı, iskonto, mal fazlası ve vadeyi birlikte değerlendirip gerçek birim maliyeti hesaplayın.
• Mal fazlasını satış hızına göre alın: fazla kutu miadından önce satılmıyorsa avantaj kâğıt üzerinde kalır.
• KKİ ve fiyat değişikliği duyurularını izleyin: TEB ve eczacı odaları bu konuda düzenli bilgi paylaşıyor.
• Miat listesini sık çıkarın ve yaklaşan ürünü erken eritin.
• İlaç ve ilaç dışı marjı ayrı raporlayın; toplam rakam iki farklı işi tek ortalamada saklar.

Sıkça sorulan sorular

Eczane kâr marjı ne kadar? Tek bir rakam yoktur. İlaçta eczacı kârı 2026 baremlerine göre kâr/alış esasıyla %28, %18 ve %13'lük dilimlerden oluşur; düşük fiyatlı ilaçta bu, kâr/satış olarak yaklaşık %21,9'a denk gelir. İlaç dışı üründe marj alış koşuluna ve satış fiyatına göre değişir.

Eczacı kârı hangi fiyat üzerinden hesaplanır? Barem dilimleri firma satış fiyatı üzerinden belirlenir. İlaç fiyat listesinde depocu satış fiyatı, eczacı satış fiyatı ve perakende satış fiyatı ayrı ayrı yayımlanır; kutu başına listeye göre brüt kâr, eczacı satış fiyatı ile depocu satış fiyatı arasındaki farktır.

SGK eczacı indirimi kâr marjını nasıl etkiler? İndirim, bir önceki yılın KDV hariç satış hasılatına göre %0 ile %2,25 arasında uygulanır ve SGK'ya fatura edilen tutardan düşülür. Hasılat yükseldikçe indirim oranı artar, reçete başı hizmet bedeli azalır.

Dermokozmetikte satış fiyatını eczane mi belirler? Evet; bu ürünlerde resmi bir kâr tablosu yoktur. Tedarikçi tavsiye veya azami fiyat gösterebilir, ancak rekabet mevzuatı gereği sabit ya da asgari satış fiyatı dayatamaz.